Wat is bockbier

Een Nederlandse biertraditie

Het bitter zoete bockbier is een typisch Nederlandse biertraditie. Vanaf het begin van de herfst is dit bier tijdelijk verkrijgbaar. In die periode is dit speciaal bier verreweg het meest gedronken bier.

Waarom de naam ‘bock’bier?
De naam ‘Bock’bier is waarschijnlijk een verbastering van de plaats Einbeck in Duitsland. In de 17e eeuw was het bier uit het plaatsje Einbeck erg populair. In de loop van de tijd veranderde de naam van Einbecker bier in ein Bockbier. Zo is de naam als aanduiding voor sterk kwaliteitsbier ook naar Nederland gekomen. Met bokken of geiten heeft de naam dus niets te maken, maar de traditie is er niet minder om.

Hoe wordt bockbier gebrouwen?
De bereiding van bier is een ambachtelijk proces, dat met de juiste toewijding en zorgvuldigheid van de brouwmeester tot een bijzonder product leidt. Bier bestaat voor 90% uit water. Daarnaast zijn granen en de smaakmaker hop de belangrijkste grondstoffen. Kort gezegd ontstaat bier door deze ingrediënten te laten gisten. Het totale bierbrouwproces bestaat uit vier stappen: mouten, brouwen, vergisten en afvullen. Mouten: van graankorrels tot mout
  1. Mouten: van graankorrels tot mout
    Allereerst worden de graankorrels twee tot drie dagen geweekt in water. Als ze helemaal volgezogen zijn, krijgen ze de gelegenheid om in een warme en vochtige ruimte te kiemen. Bij het kiemen ontstaan enzymen. Deze zetten bij het brouwen zetmeel om in oplosbare suikers. Na het kiemen wordt het graan gedroogd. Het wordt dan meestal gestort op een eestvloer en er wordt warme of hete lucht doorheen geblazen. Hoe hoger de temperatuur van de lucht, des te donkerder wordt de mout die zo ontstaat. De kleur van de mout bepaalt de kleur van het bier. Het is het schilderspallet van de brouwer. Bovendien brengt het smaak in het bier. Mout is bros en smaakt zoetig, een beetje zoals biscuit. Om de bijzondere kleur en smaak van bockbier te krijgen, gebruikt de brouwer vaak een mengsel van verschillende (kleur)mouten.
  2. Brouwen: van mout tot wort
    Na het mouten kan het brouwproces beginnen. De brouwer maakt een beslag van geplette mout en warm water. Dit beslag wordt langzaam verwarmd (maischen), zodat de enzymen hun werk gaan doen: aanwezig zetmeel verder omzetten in suikers. Het warme beslag wordt vervolgens gezeefd waarbij de vaste bestanddelen uit de mout achterblijven. De heldere, zoete vloeistof die overblijft, heet wort. Dan begint het eigenlijke brouwen: het koken van de wort, waardoor water verdampt. Tijdens het koken wordt hop toegevoegd. Dit zorgt voor de karakteristieke bittere smaak van bier. Bovendien zorgt hop voor een betere houdbaarheid. Na het koken wordt de warme wort gekoeld.
  3. Vergisten: van wort tot bier
    De gekoelde wort gaat naar een gistingstank of -kuip en er wordt gist toegevoegd. Gist is van groot belang voor het karakter van het bier. Het is een eencellig micro-organisme dat suikers omzet in alcohol en koolzuur. Hierbij worden aromatische stoffen gevormd. De vergisting kent twee fasen. De eerste is de hoofdgisting, de tweede de nagisting. De hoofdgisting duurt zeven tot tien dagen. Er ontstaat een laag schuim, waarna de gist afhankelijk van de gebruikte soort naar beneden zakt (ondergist) of zich in het schuimdek vastzet (bovengist). Tijdens het gisten stijgt de temperatuur van de wort. Bij ondergisting moet de temperatuur onder de tien graden worden gehouden. Bij bovengisting mag de temperatuur oplopen tot twintig graden. Daarboven zal de gist afsterven.

    Aan het einde van de hoofdgisting is jong bier ontstaan, dat nog weinig smaak, alcohol en koolzuur bevat. Is het bier ontstaan door ondergisting (wat bij bockbier vaak het geval is), dan wordt het teruggekoeld tot bijna het vriespunt en gaat het in gesloten lagertanks voor de nagisting, die gemiddeld vier tot twaalf weken duurt. Bij bovengistend bier is dit niet nodig. Dit is na een paar dagen nagisting klaar. Als de brouwer tevreden is over smaak, kleur, alcoholgehalte en koolzuurgehalte, wordt het brouwsel gefilterd om de gist en samengevlokte eiwitbestanddelen te verwijderen. Het bier wordt dan overgebracht naar helderbiertanks.
  4. Afvullen: van tank tot flesje of fust
    De laatste handeling is het verpakken van het bier in fles of fust. Dit gebeurt bij grote brouwerijen tegenwoordig geheel computergestuurd. Meer dan honderdduizend flesjes worden per uur gevuld. Het vullen gebeurt heel snel om te voorkomen dat het bier met veel zuurstof in aanraking komt. Dat zou tot een ongewenste smaakverandering kunnen leiden. Na het dichten gaan de flesjes in kratten en de fusten op pallets, en is het bier klaar voor transport.

Actueel

Bockbierspecial van Bier! magazine is uit!

02-10-2015Bockbier is een speciale seizoenseditie van het magazine BIER! en komt dit jaar voor de tweede keer uit! In deze special vindt u een compleet overzich...lees verder

42 Bockbierambassadeurs benoemd in Hoeve Kromwijk Zoetermeer

06-10-2014Vanmiddag presenteerden de leden van Nederlandse Brouwers de nieuwe herfstbockbieren van 2014. Traditiegetrouw gebeurde dit op de eerste maandag van o...lees verder

Meesterkok Angรฉlique Schmeinck inspireert bij Nederlandse Brouwers Bockbierlunch

07-10-2013Leden van Nederlandse Brouwers presenteren nieuwe herfstbockbieren 2013Vandaag presenteerden de leden van Nederlandse Brouwers de nieuwe herfstbockbie...lees verder